Blir han Europas nye bråkmakar?

Viktor Orbán tapte valet i Ungarn og forlèt regjeringskontora i Budapest med eit ettermæle som Vladimir Puntins fremste mann i Europa som den mest vrangvillige statsleiaren i EU. 

Ingen har lagt ned så mange veto i EU-systemet som Ungarn under Orbán. Etter Orbán valnederlag mot den tidlegare partifellen Péter Magyar sist veke har europeisk presse spekulert i kven som kan ta over posisjonen som EUs sjefsbråkmakar. 

Etter gårsdagens val i Bulgaria har det kome eit nytt namn på lista – Rumen Radev. Etter eit brakval, ser det ut til at Radev no blir Bulgarias statsminister.

Han skal også ha sagt at ein ukrainsk siger over Russland er «umogleg»

Fikk flytte grensene

«Umogleg å vinne»

Då 91 prosent av stemmene i det bulgarske valet var tald opp, hadde Radevs parti Det Progressive Bulgaria fått 44 prosent av stemmene. Resultatet er sterkt og kan skape parlamentarisk grunnlag for ei eittpartieregjering for Radevs Progressive Bulgaria. 

Valet hadde elles den høgaste deltakinga sidan 2021. 62-åringen Radev har militær bakgrunn og var president i Bulgaria i ni år før han i januar i år takka av for å stille til val som statsminister. 

Radev har tidlegare gått imot militær støtte til Ukraina og har kritisert den ukrainske presidenten Volodymyr Zelenskyj for å halde fram krigen «medan Europa tek rekninga». Han skal også ha sagt at ein ukrainsk siger over Russland er «umogleg», ifølgje den ukrainske avisa Euromaidan Press. 

Radev har også kritisert EUs økonomiske sanksjonar mot Russland. Ifølgje den konservative tyske tenketanken Konrad-Adenauer-Stiftung er Radevs veljarar venstreorienterte, nasjonalorienterte og prorussiske. Protestar mot korrupsjon og eit løfte om å kvitte seg med ein «oligarkisk styresett» var sentrale Radevs valkamp.

Har toppa listene 

Den slovakiske statsministeren Robert Fico har fram til no toppa listene over kven som kan bli EUs neste Orbán. I mars i år erklærte Fico at Slovakia er klar til å «ta over stafettpinnen etter Ungarn». 

I 2025 stemte Fico to gongar saman Orbán mot nye sanksjonar mot Russland, og han har også stemt mot militær hjelp til Ukraina. Fico representerer ei anna politisk retning enn den nasjonalkonservative Viktor Orbán . Ficos parti Smer omtaler seg som sosialdemokratisk. Denne definisjonen er omstridd blant europeiske sosialdemokatar og Smer er ikkje del av S&D som er den sosialdemokratiske fraksjonen i EU-parlamentet.

Andrej Babiš som har vore statsminister i Tsjekkia sidan desember 2025, har også vore skeptisk til kredittar til Ukraina, og blir også nemnd av nettavisa Politico som ein mogleg framtidig bråkmakar. Men han er ifølgje Politico både mindre markant og mindre karismatisk enn Orbán. 

Lettare for EU

Orbans siste veto i EU sette både EU og Ukraina i ein svært vanskeleg situasjon. Det handla om ein ny milliardkreditt til Ukraina, og pengane vart sagt å vere avgjerande for Ukrainas framtidige stridsevne. 

Det ser ut til at akkurat denne saken vil få ei løysing. Like etter valsigeren i Ungarn, lova valvinnar Péter Magyar å ikkje setje seg imot finansieringa. I eit intervju med ein bulgarsk tv-kanal sa har den bulgarske valvinnaren Rumen Radev sagt at Bulgaria ikkje skal finansiere våpen til Ukraina, men at landet heller ikkje skal blokkere i EU. 

Ifølgje den tyske avisa Süddeutsche Zeitung tona Radev ned den russisk-retorikken sin i innspurten av valet og la større vekt på at Bulgaria skal sikre sine nasjonale interesser innanfor EU og Nato.

Les også: Endte opp med blodig nese

Svakjare posisjon 

Ungarn har vore i ein vanskeleg økonomisk situasjon dei siste åra, delvis på grunn av Orbáns politiske kurs og EUs respons på denne. Både Slovakia, Tsjekkia og Bulgaria har i utgangspunktet ein mindre økonomi enn Ungarn, og i alle desse landa er inntekter frå EU-fond ein viktig del av økonomien. 

Samstundes er situasjonen på lang sikt krevjande, både for EU og Ukraina. Dei tre ytre høgre-grupperingane i EU -parlamentet har til saman nesten ein fjerdedel av setene. Til neste år er det presidentval i Frankrike. Den som ligg best an på målingane no om dagen er Jordan Bardella frå ytre høgre partiet Nasjonal Samling.

Stemmer er ABC Nyheters debattseksjon. Dette er meningsytringer, og innholdet står for skribentens regning. Ønsker du å bidra? Send kronikk eller debattinnlegg til stemmer@abcnyheter.no.