ABC Nyheter

Swaziske kvinner følgjer med på eit aids-opplysingsmøte som blei arrangert våren 2005, utanfor hovudstaden Mbabane. Målet med møtet var å endre den tradisjonelle mannlege haldninga i landet. I eit land der kongen giftar seg med ei ny jomfru kvart år er det ikkje så lett å overtale mennene i til å halde seg til ein seksualpartnar, sjølv om det står liv på spel. (Foto: Reuters / Mike Hutchings / Scanpix)

Ifølgje tal frå UNAID er heile 33,4 prosent av den vaksne befolkninga i landet hiv-smitta, noko som utgjer den høgste hiv-førekomsten i verda.

For berre to år sidan meinte dei fleste swaziar at hiv-testar berre var til for dei som alt hadde symptom på sjukdommen, som til dømes raskt vekttap.

Førre veke inviterte den sør-afrikansk-eigde banken Nedbank den lokale pressa til hovudsetet sitt i Swaziland, for at dei skulle få sjå både banktilsette og banksjefar ta hiv-testar i full offentlegheit. Dette var ein del av eit hiv-/aids-program støtta av Swazilands Næringsråd og fleire arbeidstakarorganisasjonar.

«Ein siger over frykta», uttalte ein av journalistane som var til stades.

Haldningsendring

Arbeidarane i fabrikken reagerte med å gå ut i streik. Dei nekta å la seg teste av frykt for at fabrikken skulle bli kjend som «aids-plassen».

Helsearbeidarar som er involverte i kampen mot hiv/aids karakteriserer haldningsendringa som har skjedd sidan den gong som eit vegskilje.

- Det er ei svært positiv utvikling vi ser no, ei verkeleg trend, uttalar Thembi Khoza, frivillig rådgjevar og testadministrator i byen Matsapha.

- Stigmatiseringa av folk som lever med hiv/aids er i ferd med å minske. Før var folk redde for å la seg teste, fordi dei frykta at folk skulle tru dei hadde aids.

- Eg trur det er eit samband mellom folk si vilje til å la seg teste, også i full offentlegheit, det at nokon annonserer testresultata sine offentleg og den nedgangen vi no byrjar å sjå i talet på infeksjonar. Folk har blitt meir medvitne, dei vil ta vare på seg sjølv, seier Khoza.

Religiøse leiarar hiv-testar seg offentleg

Det blir kjempa mot stigmatiserande haldningar kring aids-problematikken i Swaziland. (Foto: Reuters / Mike Hutchings / Scanpix)

Dei 20 pastorane har lova å offentleggjere resultata av hiv-testen, uansett kva det måtte bli.

- Om religiøse leiarar vedgår at dei er hiv-positive, vil det verke som eit knyttneveslag mot stigmatiseringa, seier Khoza.

Ifølgje rapportar frå UNICEF, skal hiv-smitta tidlegare ha blitt fryst ut av dei kristne trussamfunna. Men no skal 156 swaziske kyrkjeleiarar ha fått opplæring i førebyggjande hiv-/aids-tiltak, og 70 prosent av dei skal ha gjennomgått frivillige aids-testar.

Sarah Khumalo trur at lettare tilgang på medisin også har vore med på å endre haldninga til aids.

- Før fekk folk vite at aids var det same som dødsdom. Folk tenkte: «Kva er vitsen, eg vil ikkje vite om eg skal døy». Det finst framleis inga kurering, men du kan leve eit langt liv med nye medisinar - og det gjer ein forskjell.